Tanzimat ve Serveti Fünun ve Fecri Ati Edebiyatı
13/01/2009  |  9.sınıfEDEBİYAT | (0)yorum | 4175 kez okundu.

  BATI  ETKİSİNDEKİ  TÜRK  EDEBİYATI

1-A)1. DÖNEM Tanzimat Edebiyatı

1789  Fransız İhtilalinin gerçekleşmesiyle Milliyetçilik hareketleri Avrupa da başladı ve Osmanlı imparatorluğunda isyanlar başladı, bağımsızlığını kazananlar Osmanlı dan koptular. Düşüşe geçen Osmanlı İmparatorluğunun, Avrupa daki bu gelişmeleri takip edebilmek için Avrupa ya eğitime - yabancı dil  öğrenmeye gönderdiği bu gençler Tanzimat edebiyatının oluşmasını sağlarlar.

a) 'Sanat toplum içindir ve topluma faydalı olmalıdır.' görüşündedirler.

 Fransız devriminin getirdiği yeni fikirler  etkisiyle de ; Sosyal konuları yazmışlardır.

İnsan hakları, hak-adalet, vatan,kanun, devlet anlatıldı, evlilik-aşk-aile-gelenekler ileleştirildi. 

b) Tanzimat sanatçıları dili ağır olan ve halkın anlamadığı Divan  edebiyatını eleştirmişler ve

    Halk edebiyatı ve şiirde  hece veznini savunmuşlar ama UYGULAYAMAMIŞLARdır

   Sadece toplumun anlaması için, DİLİ sadeleştirmişlerdir.

c) Şiirde  düşünceyi iletmek  yani KONU, İÇERİK önemlidir, bir MESAJI olmalıdır.

Şiirde  eski  yapılarda  yeni konular, sosyal konular işlenmiştir.

Şiirde eski yapı olan BEYİT ve eski ARUZ VEZNİ bırakılamadı , yani ESKİ BİÇİM devam etti, ama

YENİ KONU olarak vatan, millet, özgürlük, eşitlik, meclis  gibib toplumsal konular  anlatılmaya başlandı.

d) Fransız edebiyatının etkisinde kalmışlar ve ROMANTİZM edebiyat akımının etkisiyle hastalıklı insanlar, intihar, ölüm, acılar bol bol işlenmiştir. 

e) Batı edebiyatından  eleştiri, makale, fıkra, deneme, tiyatro, gazete, anı, roman, hikaye(öykü)  gibi yeni edebi çeşitler edebiyatımıza girmiştir. 

Roman yazımı ZAYIFtır. Uzun tasvirler yapılmış,  hatta bazen roman kesilerek okuyucuya bilgi dahi verilir. 

Şiirden daha çok DÜZYAZI yazılıdı,  Tanzimatta EN BÜYÜK YENİLİK DÜZYAZI(NESİR)DE YAPILDI.

Noktalama İŞARETLERİ İLK DEFA KULLANILDI.

Düşünce yazıları arttı.

Süslü anlatım yerine kısa cümlelerle düzenli yazı yazıldı.

f) ŞİNASİ, NAMIK KEMAL, ZİYA PAŞA, ŞEMSETTİN SAMİ, AHMET MİTHAT EFENDİAHMET VEFİK PAŞA gibi bu dönemin sanatrçıları aynı zamanda SİYASETİN içindeler. Hepsi Fransız kültürü almış, yabancı dil bilen eğitimli, yenilikçi, Batı hayranı ve yurdunu kurtarma peşinde olan aydınlardır.

ŞİNASİ:

Tanzimatın öncüsüDÜR. Noktalama işaretlerini  İLK kullanandır.

İLK MAKALE: Tercümanı Ahval ve

İLK ROMAN:Şair Evlenmesi ni yazmıştır.

 

NAMIK KEMAL:

Vatan, millet, hürriyet gibi toplumsal konuları yazan  VATAN ŞAİRİ dir.

İLK EDEBİ ROMAN: İNTİBAH

İLK TARİHİ ROMAN: CEZMİ

TİYATROSU        : VATAN yahut SİLİSTRE 

 

ZİYA PAŞA:

Yeni düşüncelere  sahip olmasına rağmen eserlerinde Eskiye bağlı kalmıştır.

MAKALE:  ŞİİR ve İNŞA da Halk edebiyatını över, divan şiirini rededer. AMA

ANTOLOJI(edebiyat tarihi taslağı sayılan): HARABAT da Divan şiirini över.

TERKİB-İ BENT ve TERCİHİ BENT ,gazeller, kasideler gibi Divan edebiyatından ESKİ BİÇİMler kullanmıştır.  

 

ŞEMSETTİN SAMİ:

REALİST akımın etkisinde kalmıştır.

İLK ROMAN: TAAŞŞUKI TALAT ve FITNAT yazmış

Sefiller ve Robinson gibi çevirilerde yapmıştır.

 

AHMET MİTHAT EFENDİ:

Amacı HALKI EĞİTMEKtir. Halka okuma zevkini vermektir.

Bu yüzden DİLİ SADE  ve  edebiyat, tarih, coğrafya gibi ÇOK çeşitli KONULARDA yazmıştır.  

İLK HİKAYE ÖRNEĞİ: LETAİFİ RİVAYET

Romanları: Felatun beyle Rakım efendi,  Hasan Mellah, Hüseyin Fellah

 

AHMET VEFİK PAŞA:

Halka TİYATROYU sevdirmek için;

Molier den çeviriler yapmış,  tiyatro kurmuş,  konuşma dilini eserlerinde çok güzel uygulamıştır.

Milliyetçilik ve Türkçülük ün savunucusudur.

ESERLERİ: ZORAKİ TABİP, ZOR NİKAH,  KOCALAR-KADINLAR MEKTEBİ  

1-B) 2. DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI

Osmanlı imparatorluğunda  Meşrutiyet kaldırılmış, herkesin hürriyetini sınırlayan İSTİBDAT devrine geçilmiş, sanatçılar toplumdan-siyasetten uzaklaşmış ve sadece edebiyatla ilgilenmişlerdir.

SANAT SANAT İÇİNDİR demişler.Dilleri AĞIR. Batı edebiyatını savunmuşlar,

REALİZM akımının etkisinde kalmışlar, kölelik-cariyelik konuları işlenmiş.

Şiirde ROMANTİZM etkisi var. Şiirin KONUSU GENİŞLEYEREK güzel olan herşey ve ölüm gibi soyut konular da yazılmış.

RECAİZADE MAHMUT EKREM:

İLK REALİST ROMAN: ARABA SEVDASI (Yanlış Batılılaşmayı anlatır.)

Çocuklarının ölümünü görmüş olmasından dolayı; Şiirlerinde Hüzün ve elem  vardır.

Hikayesi: Muhsin Bey

Tiyatrosu:Çok bilen çok yanılır.

 

ABDÜLHAK HAMİT TARHAN: (Şairi Azam, Büyük Şair)

Şiirdeki BATILILAŞMAYA öncülük etmiştir.  Divan şiirinin kurallarının bırakmış, asıl BİÇİM değişikliğini yapmıştır.

Şiirlerinde  yaşam,  ölüm,  tabiat konularını işlemiş, yoğun lirizm vardır.

Romantizm etkisindedir.  Tezat  sanatını çok kullandı.

Şiirleri:  Sahra, Makber, Ölü

Tiyatroları (İçli Kız gibi) oynanmak için değil OKUNMAK için yazılmıştır. 

  

NABİZADE  NAZIM:

Roman  ve hikayelerle tanınmıştır.

Realizm  ve Naturalizm etkisindedir.

İLK KÖY ROMANI: KARABİBİK  (realist bir roman)

Psikolojik ÖZELLİKLİ ROMAN: ZEHRA

 

SAMİPAŞAZADE SEZAİ:

BATI tarzında yazdığı  HİKAYEleriyle tanınır. Roman ve hikayelerde çevreyi anlatır, kişilerin ruh durumlarını gözlemleyip anlatarak gerçekçi olduğunu gösterir.

İLK GERÇEKÇİ (Realist ) HİKAYE: KÜÇÜK ŞEYLER (Alphonse Daudet etkisiyle yazdığı gerçekçi, küçük hikayeler)

İLK BATILI tarzda ROMAN: SERGÜZEŞT (Dilber adlı esir kızın hayatını gerçekçi anlatır.)

 

MUALLİM NACİ:

Eski edebiyatın ve şiirin  temsilcisidir.

Yeni edebiyatın önderi olan Recaizade Ekrem ile kafiye yüzünden çıkan uzun tartışmaları vardır.

Recaizade nin Zemzeme sine karşılık  Demdeme ler yazmıştır.

 

2) SERVETİ FÜNÜN (EDEBİYATI CEDİDE)

Recaizade Ekrem im çevresinde toplanan  edebiyatçıların oluşturduğu bir gruptur.

Sanatçılar, toplumsal konuları yazMAdılar, BİREYSEL KONULAR yazdılar. Tabiat, hayaller, melankoli, üzüntü, aşk gibi konular yazıldı.  Sanat  sanat içindir, dediler.

Romanda REALİZM ve

Şiirde SEMBOLİZM  ve PARNASİZM akımları etkisinde kaldılar. 

**Fransız edebiyatından etkilendiler ve Türk edebiyatı gerçekten Batılılaştı.

**Şiirde Fransa dan  alınan SONE, TERZA-RİMA gibi biçimlerle  

    SERBEST MÜSTEZAT gibi  yeni biçimler  kullandılar.

**Şiirde ARUZ ÖLÇÜSÜNÜ kullandılar AMA  ŞİİRİ DÜZ YAZIYA YAKLAŞTIRDILAR,

   BEYİT BÜTÜNLÜĞÜ yerine KONU BÜTÜNLÜĞÜNE önem verdiler.

  Cümleler  dize sonlarında bitmedi, sonraki dizelere de taşabildiler.

   3lük, 4lük, 5likler kullandılar.

 ** Şiirin KONUSUNU genişlettiler.

**BATILI ANLAMDA hikaye ve romanlarda başarılı oldular.   

**AMA DİL AĞIR VE SÜSLÜYDÜ. Aydın edebiyatı oluşturarak halktan koptular.

 

TEVFİK FİKRET: 

Serveti Fünün ŞİİR TEMSİLCİSİdir.

**Şiirde  eski biçimleri bırakmış, yeni biçimler olan sone, terza rima ve serbest müstezat kullanmıştır.

      Beyit bütünlüğüne uymayıp  ŞİİRİ DÜZYAZIYA yaklaştırmıştır.

      ARUZ VEZNİNİ TÜRKÇEDE başarılı kullanmıştır.    

      Şiirde PARNASİZM etkisindedir

      ŞİİR KİTAPLARI: Haluk un Defteri, Rübabı Şikeste

***ŞERMİN adlı kitapta HECE VEZNİyle yazdığı çocuk şiirleri mevcuttur.   

 

CENAP ŞEHABETTİN:  

Şiir ve düzyazıda eserleri başarılıdır. 

**Şiirde; Serbest müstezat (SERBEST ŞİİR gibi) kullanmış  ve SEMBOLİST akımın etkisindedir.

**GEZİ YAZILARI: Hac Yolunda, Avrupa Mektupları, Suriye Mektupları 

 

HALİT ZİYA UŞAKLIGİL:

** İLK  BATILI roman yazan,  REALİZMin etkisindedir. 

Romanlarında yalnız İstanbul u,ve AYDINLARI  hikayelerinde Anadolu yu ve KÖY HAYATını anlatmıştır.

DİLİ SÜSLÜ ve AĞIRdır, farklı bir CÜMLE YAPISI vardır. Kişilerin ruh yapılarını anlatır. Kahramanları ÇEVREYE UYGUNdur.

ROMANLARI: MAİ ve SİYAH,  AŞKI MEMNU, KIRIK HAYATLAR

HİKAYELERİ: Onu Beklerken, İzmir Hikayeleri, Kadın Pençesi

ANI YAZILARI:Kırk yıl, Saray ve Ötesi

 

MEHMET RAUF:

Serveti Fununun 2. önemli ROMANcısı.

Psikolojiye, hayaller, romantizme romanlarında önem vermiştir.

İLK PSİKOLOJİK ROMAN: EYLÜL (Yasak aşkı anlatır.)

 

HÜSEYİN CAHİT YALÇIN: 

Batı edebiyatı savunucusudur.

Serveti funun karşıtlarına  ELEŞTİRİlerini  Kavgalarım da toplamıştır.

Edebiyat ve Hukuk isimli MAKALEsi nedeniyle Serveti Fünun dergisi kapatılmıştır. 

 

3)FECRİ ATİ EDEBİYATI

Seveti Funun dağıldıktan sonra toplananların oluşturduğu gruptur.

**BİLDİRİ  yayımlayarak ortak görüşlerini anlattılar.  

   Sanat şahsi  ve muhterem yani saygıdeğerdir, diyerek  EDEBİYATIN  ÖNEMİNİ HALKA anlatmak istediler. 

  SEMBOLİSTlerden etkilendiler, eserlerinde AŞK ve TABİATı yazdılar.

  Dilleri  (Serveti Fünun gibi) ağır ve süslü.

Aslında Serveti Fünunu DEVAMI GİBİler , YENİ BİR ŞEY YOK.

AHMET HAŞİM:

**Sembolizmin en ÖNEMLİ temsilcisi,  en önemli ŞAİRlerimizden.

Şiir, duyulmak, hissedilmek için yazılır demekteydi. Bu durumda şiirin DİLİ MUSİKİYE YAKIN olmalıydı.

Şiirlerini ARUZ VEZNİ (eski vezin) ile yazar ve HECE VEZNİni(yeni vezin) güzel bulmaz.

Dili SÜSLÜ, SANATLIdır ve SERBEST MÜSTEZAT kullanmıştır.

Şiirlerinde DIŞ DÜNYAYI kendi İÇ DÜNYASIYLA birleştirir, içinden gelen şekillerle anlatır, yan, şiirin kaynağı ŞUURALTI olmaktadır.

ŞİİRLERİ: O BELDE (de gerçeklerden kaçış, hayali dünyaya sığınma vardır.)

                 PİYALE  ve

                 GÖL SAATLERİ adlı kitaplarında  şiirleri toplanmıştır. 

DÜZYAZILARI: Frankfurt Seyahatnamesi, Gurebaı Laklakan gibi düzyazılarında ŞİİRSELbir tarz vardır.

 

REFİK HALİT KARAY:

**Hikaye ve romanlarında mizah ve eleştiri yani  HİCİV vardır,

    Konu olarak insanların kurnazlıklarını, çıkarcılığını, sosyal hayatın kötülüklerini yazmıştır.

**Kahramanları kendi ÇEVRELERİne göre KONUŞTURUR, konuşma dilini kullanır. GÖZLEMCİdir.

İLK ANADOLU ÖYKÜSÜ: MEMLEKET HİKAYELERİ

Sürgündeyken yazdığı  GURBET HİKAYELERİ

ROMANLARI: Bugünün Saraylısı, Nilgün, Kadınlar Tekkesi 

 

4)TOPLULUK DIŞINDA KALAN  ,BAĞIMSIZ SANATÇILAR 

HÜSEYİN RAHMİ GÜRPINAR:

*NATURALIZM ın İLK TEMSİLCİSİ

Sokağı edebiyata sokmuştur, dili SADE,  çevre dilleriyle konuşturur  ve TAKLİTler vardır.

GÖZLEM ve çevre TASVİRleri çoktur.

SOSYAL ELEŞTİRİ yi mizahla yapar

**Romanlarına kendisi de müdahale eder, roman tekniği açısından KUSURLUdur.

ROMANLARI: Kuyruklu yıldız altında bir izdivaç, ŞIK, Şıpsevdi, Mürebbiye, Gülyabani 

MEHMET AKİF ERSOY:

ŞİİRDEKİ GERÇEK REALİZM öncüsüdür.

*ARUZU Türkçeye çok başarılı uygulamıştır.  Şiiri DÜZYAZIYA yaklaştırmıştır.

*İslam dinini DİNİ KONULARI şiirde  anlatmıştır.

İnsanların kurtuluşunun DİNDE  olduğunu anlatan DİDAKTİK ve dini şiirler yazmıştır.

İSTİKLAL MARŞI ŞAİRİmizdir.

Şiirlerinde Gözlem, TASVİR ve öyküleme vardır.,

MANZUM ÖYKÜLERİ: SEYFİ BABA( toplum hayatının eksiklerini, fakirlerleri anlatır,), HASTA, KÜFE, MEYHANE

ŞİİRLERİ              : SAFAHAT (7 kitaptan oluşur: Hatıralar, Gölge, Hakkın Sesleri, Süleymaniye/ Fatih  Kürsüsünde

  

Yorumlar

Bu konu hakkında henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

İsminiz

Eposta adresiniz

Güvenlik Kodu

Yorumunuz

 
 
 
 
 
Isı ve Sıcaklık21ocak2014YENİ
21ocak2014eklendi. Bitti... »
KaldırmaKuvvetiYeniMart2013
KaldırmaKuvvetiYeniMart2013... »
ÖĞRENCİLER LÜTFEN SORU ve CEVAPLARINI AYNEN KOPYALAMAYINIZZZZZZZZ
KOPYALAMAYINIZZZZZZZZ. ÖGRENCİLER LÜTFEN SORU VE CEVAPLARI AYNEN KOPYALAMAYINIZ... »
Sınav Kolay Başarı Kolay
*Dersin esasını öğrenelim, anlayalım, temel kavram ve yasaları öğrenelim, detaylara boğulmayalım. Ezberlemeyelim. *Yanlış yaptıklarımızın muhakkak doğrusunu öğrenelim, doğrular bizimdir, yanlışkarımızdan öğreniriz. *Konuları çok fazla tekrara gerek yok, amaç günde çok fazla soru yapmak değil ; güzel ve değişik dersanelerin sorularından yapmalıyız. Önemli konuların hepsini 3-4 aydabir sorularla sürekli tekrarlıyor olmalıyız. *Soruları çözerken; zor, normal ve kolay soruları ayırtedebilmeliyiz. Zor veya uzun vakit kaybettirebilecek sorulara boğularak vakit kaybetmemeliyiz. Hedefimize ulaşmak için; her dersten en az kaç soru cevaplamamız gerekiyorsa; önce kolay sorulardan hata yapmadan çözmeliyiz.... »