Dünyanın Hareketleri?
01/12/2008  |  COĞRAFYA | (5)yorum | 20183 kez okundu.

DÜNYANIN  HAREKETLERİ

A) Kendi ekseni etrafındaki, 24 saatte tamamladığı harekete Günlük hareket denir ve sonuçları:

 

a-) Gece ve Gündüz birbirini izler (Gece-Gündüz olması, dünyanın şekliyle ilgili)

 

b-) Günlük sıcaklık farkları olur (Rüzgar oluşur, sıcaklık farkından kayalar parçalanır=>Mekanik çözülme olur.

 

c-) Güneşi alma açısı gün içinde değişir(sabah eğik, öğlen dik açı, öğleden sonra eğik açı olur.)

Güneşi alma açısının enleme göre değişmesi dünyanın şekliyle de ilgilidir.
 

d-) c’den dolayı gölge boyuda gün içinde değişir.


e-) 30 ve 60o enlemlerde dinamik Basınç merkezleri oluşur.


Sürekli rüzgarların yönlerinde sapmalar ve okyanus akıntılarında halkalar oluşur.

B)EKSEN EĞİKLİĞİ
Resim1







Ekvator ile eksen arasıaçı =90o

C)DÜNYANIN YILLIK HAREKETİ( Güneş Etrafındaki)
.

Dünyanın, güneş etrafındaki yörüngesi ELİPS olduğundan,

 

a) Dünyanın güneşe olan uzaklığı değişir.

 

b) Dünya güneşe yaklaşıp uzaklaştığından, yörünge hızı değişir

 

c) Böylece mevsim süreleri eşit değildir.

 
3) Eksen Eğikliği ve Yıllık Hareketin Sonuçları

 

a) Güneş ışınlarının geliş açısı yıl içinde değişir.

 

b) Gölge boyu yıl içinde değişir.


c) Gece-gündüz süreleri yıl içinde değişir   (Güneşin doğuş-batış saati değişir)


d) Orta kuşakta 4 mevsim olur ve güneyyarımkürede yaz iken kuzeyyarımkürede kış veya tersi olur. 

 

e) Aydınlanma çemberi yıl içinde kutup noktalarıyla daireler arasında yer değiştirir.

D)AYDINLANMA ÇEMBERİ-Gece ile gündüzü ayıran sınır

Resim2


Aydınlanma çemberinin güneşe dönük olan tarafı aydınlıktır , gündüz olur. Güneşi görmeyen karanlık tarafıda gecedir 

 

E)Mevsimlerin başlangıç-bitiş tarihlerine bakalım

21 Haziran             

                                                                                                         
a) Kuzey Yarım kürede YAZ BAŞLANGICI

      
(Güney yarım kürede KIŞ BAŞLANGICI)


b) Öğle vaktinde ,saat 12.00 da  güneş ışını  Yengeç Dönencesine DİK gelir, dik geldiğinden  de  GÖLGE YOKTUR.


c) Kuzeyde en UZUN GÜNDÜZ  olup    Bu tarihten  sonra gündüzler KISALIR


d) Kuzeye gittikçe gündüz uzar.


(Güneye gittikçe gece uzar.)


e) Aydınlanma dairesi 66 derecedeki  Kutup dairelerine DİKtir.

 Resim3


  

Yukardaki şekilde KKD yani Kuzey Kutup Dairesi AYDINLIK ve kuzeyyarımküre daha fazla güneş ışını almaktadır,

Kuzeyyarıkürede YAZ başlangıcıdır

Güneyyarıkürede de KIŞ başlangıcıdır.

21 Aralık


a) Güney Yarım kürede YAZ BAŞLANGICI


(Kuzey yarım kürede KIŞ Başlangıcı)


b) Öğle vakti, saat 12.00 de güneş ışını Oğlak Dönencesine DİK olup  GÖLGE YOKTUR.


c) Güneyde EN UZUN GÜNDÜZ.


d) Güneye gittikçe gündüzler uzar.  (Kuzeye gittikçe gece uzar)

Resim4


Yukarıdaki şekilde GKD yani Güney Kutup Dairesi AYDINLIK olup Güneyyarıküre daha fazla güneş ışını almaktadır

Güneyyarıkürede YAZ başlangıcıdır.

Kuzeyyarıkürede KIŞ başlangıcıdır.


DİKKAT) 21 Haziranda Kuzeyde yaz-Güneyde kış başlangıcı ve

              21 Aralık Kuzeyde kış-Güneyde Yaz başlangıcıdır.


21 Mart-23 Eylül  (EKİNOKS)

Resim5- 21 MART                                                                              Resim6- 23EYLUL 





a)  21 Mart’da 
Kuzeyyarımkürede İLKBAHAR  Güneyde SONBAHAR başlangıcı

b) 23 Eylül’de   Kuzeyyarımkürede SONBAHAR- Güneyde İLKBAHAR başlangıcı


c) Güneş ışınları EKVATORA DİKtir  ve öğle vakti GÖLGE YOK


d) Her yerde  Gece süresi=Gündüz süresi =12 saat  olup

 

Aynı meridyende güneşin doğuş saati ve Güneşin batış saati değişmez.


e) Aydınlanma çizgisi kutup noktalarından geçer.


*Güneş ışınları Dönencelere dik yılda 1 kere gelir ve Dönenceler arasına dik yılda 2 kere gelir. Başka yere dik

gelmez.


*Ekvatorda yıl boyunca gece-gündüz süreleri DEĞİŞMEZ.  Gece süresi=Gündüz süresi


1) Resim7
           
           


10.Kuzey enleminden   40ncı Kuzey enlemine gidersek şunlar olur:


Kuzeyde 10ncu enlemden 40. Enleme gitmek (güneydede 10’dan  40’a gitmek) yani yüksek eylemler => kutuba yaklaşmak demek  

*çizgisel hız azalır

* yerçekimi artar

* paralellerin boyu- çevresi azalır

* güneş ışını düşme açısı küçülür  bunun sonucunda

*gölge boyu uzar.


2) Dünyanın dönüş  hızının değişmesi  (dünyanın yıllık hareketindeki yörüngesinin ELİPS olmasından da dolayı)

 mevsim sürelerinin farklı olmasına neden olur .

3) Güneş ışımlarının düşme açısının değişmesi,

*Dünyanın günlük hareketi 

*Dünyanın şekli

*Eksen Eğikliği+ Yıllık hareketin ortak sonucudur.


4)    Resim8      

         


1 nci nokta (66derece KKD-Kuzey Kutup Dairesi) ve

4ncü  nokta (66 derece GKD-Güney Kutu) noktalarında,  bir kez 24 saat gündüz , 1 kez24 saat gece

yaşanır.

2nci  noktada yani  23 derece Yengeç dönencesinde (YD) bir kez,   21/6 -öğle vaktinde   güneş DİK gelir ve gölge boyu SIFIR olur

3ncü noktada yani 23 derece  Oğlak  dönencesinde(OD)  bir kez  21/12-öğle  vaktinde güneş dik gelir ve  gölge boyu SIFIR olur.


0o-Ekvatorda 21/3 ve 23/9 de   yani  EKİNOKSLARda  yılda 2 kez güneş ekvatora DİK gelir ve gölge boyu 2 kere SIFIR olur.

4.noktada en uzun gündüz (Güneyyarıkürede Yaz)21 Aralıkta
1.noktada en uzun gündüz (Kuzeyyarıkürede Yaz) 21 Haziranda 
4. noktada en uzun gece(Güneyyarıkürede kış)21 Haziranda

1. Noktada en uzun gece (Kuzeyyarıkürede kış) 21 Aralıkta

3. Noktada BAKI yönü kuzeydir.  3ncü nokta güneydedir ve ekvator kuzeyde olduğundan güneşe dönük kısım yani BAKI yönü KUZEYdir.

2.noktada Baki yönü güneydir. 2nci nokta kuzeydedir ve ekvator güneyde olduğundan güneşe dönük kısım yani BAKI yönü GÜNEYdir  

Baki Dağların Güneşe dönük yamacıdır.

5-)Resim9

Bu yer hangi yarı kürededir?


Şemadan  görüldüğü gibi  Minimum  gölge boyu   21A-21 Aralık ve  max gölge boyu 21H-21Hazirandadır.

Minimum gölge boyu yani EN AZ GÜNEŞ olan zaman 21Aralık  yani  KIŞIN  ve

Max gölge boyu  yani EN FAZLA GÜNEŞ olan zaman da 21Haziran  yani YAZIN olduğuna göre;

 KUZEYYARIKÜREDEYİZ,demektir.



6-) Resim 10


Bu yer neresi olabilir?


Yukardaki  şemada 21H- 21 Haziranda Gece süresi=0 gösterilmektedir. Yani 21h-21Haziranda  maximum gündüz= 24 saat olmaktadır.   O halde;  KUZEYYARIMKÜREdeyiz  ve 24 saat  gündüzse,  KKD-Kuzey Kutup Dairesindeyiz, yani 66o

33’ KKD deyiz.

7-) Yılda 2 kere DİK güneş gelen yer Ekvator 


   Yılda 1 kere DİK güneş gelen yer Dönenceler arasıdır.



8-)      Yer     Gece süresi    Gündüz süresi    Gece-Gündüz farkı


 A-)     1                15                  9                                 6


           2                18                  6                                 12


           3                16                  8                                  8


Bu 3 yerin 21 Aralık tarihindeki gece-gündüz süreleri verilmiştir.Ekvatora yakınlığına göre sıralayalım.


*Bu 3 yerdede gece süresi>gündüz süresi  21 Aralıkta kışı göstermekte ve  21 Aralıkta kış olan bölge kuzeyyarı küredir.

*Kuzeyyarı kürede kış iken,   kuzeye gittikçe gece süresi artar.
  Kuzeyyarı kürede yaz iken,     kuzeye gittikçe gündüz uzar.


  Güneyyarı kürede kış iken, güneye gittikçe gece uzar.
  Güneyyarı kürede yaz iken, güneye gittikçe gündüz uzar.

KUZEYYARIKÜREDE  KIŞ İKEN;

Gece süresi en fazla olan 2 nolu yer (18 saatlik gece )  EN KUZEYdedir, ekvatora EN UZAKtır.  

En az gece süreli(15 saatlik gece)  1 nolu yer  Ekvatora en yakınyerdir.

Ekvatora yakınlığına göre sıralayalım:  1, 3,2 olur.

B) Gece-Gündüz farkı EN FAZLA  olan 2 nolu yer kutuba yani soğuk iklime yakındır.


* Ekvatordan kutuplara gidildikçe , gece-gündüz süre farkı artar.

C) 21 Haziran olsaydı; (21 Aralıkta gece süresi=18 saat) olan 2 nolu yerin gündüz süresi EN FAZLA olacaktı,

 kuzeyyarıkürede  YAZ iken;  kuzeye yakın olan yerlerde GÜNDÜZ SÜRESİ FAZLA olacaktır.


D) Güneş ışınları,  yılda 2 kez  DİK açıyla gelen ve en kısa gündüzü 21 Aralıkta yaşayan yer, Dönenceler arası ve 21 Aralığı kış olan kuzeyyarı küre olmalıDIR. .Yani BU YER KUZEYYARIKÜREDE  0-23o   arasında olmalı.

9-)Resim11


 

21 Martdan 21 Hazirana kadar gündüzler uzar

21 Hazirandan 23 Eylüle kadar gündüzler kısalır

23 Eylülden 21 Aralığa kadar gündüzler kısalır

21 Aralıktan 21 Marta kadar gündüzler uzar.

 

21 Mart ile 23 Eylül  arası;  Gündüz geceden UZUNdur

23Eylül ile 21 Mart arası; Gündüz geceden KISAdır.

 

a) Hangi Tarihte Türkiyede cisimlerin gölge boyu sürekli uzar?


21 Hazirandan  sonra gündüz kısalır ve güneş açısı dar açıyla gelir ve gölge boyu uzar
21 Haziran ve 23 Eylül arası  ile   23 Eylül ve 21Aralık  arasında gölge uzar.

b) Kuzeyyarı kürede gündüz>12 saatten olan yerler 21 Mart-23 Eylül arasındadır.

c) Kuzeyyarı kürede gündüz<12 saatten olan yerler  23Eylül- 21Aralık arasındadır.
     

Yorumlar

1)ışıl | 31/01/2010 | 15:01:12
tesekkür ederiz.basarılı bir çalışma..faydası oldu
2)cansu | 30/12/2010 | 22:12:00
gercekten devamlı kullnblcgm bır yer.anlatımı cok hoş
3)hasret | 10/09/2013 | 21:09:21
ben işitme engelliyim engelli memur sınavı coğrafya ders çalış tşk ederim
4)demir | 13/11/2014 | 17:11:33
Faydalı yararlı başarılı bir çalışma olmuş teşekkür ederim yayında emeği geçen arkadaşa... 😃
5)Umut | 13/06/2018 | 18:06:22
Çok yararlı olmuş 10 sene öncesinden bize yardım ettiniz teşekkürler.. Bundan yıllar sonra gireceklere de başarılar. Unutmayın ki sınav önemlidir ama hayatınızda karşınıza birçok fırsat çıkacak, bu sadece bir basamak, ölüm kalım meselesi değil. Kolay gelsin, mutlu olun , gülümseyin

Yorum Yaz

İsminiz

Eposta adresiniz

Güvenlik Kodu

Yorumunuz

 
 
 
 
 
Isı ve Sıcaklık21ocak2014YENİ
21ocak2014eklendi. Bitti... »
KaldırmaKuvvetiYeniMart2013
KaldırmaKuvvetiYeniMart2013... »
ÖĞRENCİLER LÜTFEN SORU ve CEVAPLARINI AYNEN KOPYALAMAYINIZZZZZZZZ
KOPYALAMAYINIZZZZZZZZ. ÖGRENCİLER LÜTFEN SORU VE CEVAPLARI AYNEN KOPYALAMAYINIZ... »
Sınav Kolay Başarı Kolay
*Dersin esasını öğrenelim, anlayalım, temel kavram ve yasaları öğrenelim, detaylara boğulmayalım. Ezberlemeyelim. *Yanlış yaptıklarımızın muhakkak doğrusunu öğrenelim, doğrular bizimdir, yanlışkarımızdan öğreniriz. *Konuları çok fazla tekrara gerek yok, amaç günde çok fazla soru yapmak değil ; güzel ve değişik dersanelerin sorularından yapmalıyız. Önemli konuların hepsini 3-4 aydabir sorularla sürekli tekrarlıyor olmalıyız. *Soruları çözerken; zor, normal ve kolay soruları ayırtedebilmeliyiz. Zor veya uzun vakit kaybettirebilecek sorulara boğularak vakit kaybetmemeliyiz. Hedefimize ulaşmak için; her dersten en az kaç soru cevaplamamız gerekiyorsa; önce kolay sorulardan hata yapmadan çözmeliyiz.... »