HACİM ÖLÇÜLMESİ
08/09/2008  |  FİZİK | (17)yorum | 43078 kez okundu.

 1)KATI MADDELERDE HACİM ÖLÇÜLMESİ

a)Küp, Silindir, küre, koni, dikdörtgenler prizması biçimindeki katı  cisimlerin hacimlerinin  bilinen   hacim formülleriyle

hesaplayabiliriz.

Örnek1) Bir kenar uzunluğu =8 cm olan küp maddesi bozularak, yarıçapı=4 cm olan kürelerden kaç tane yapabiliriz?( Pi sayısını=3 alalım)

Küpün hacmi= kenar uzunluğunun küpü=8*8*8=512 cm3  ve

Kürenin hacmi=4/3( pi*yarıçapın karesi)=4/3(3*4*4)=64

Kaç tane küre yapabiliriz = 512/64=8 tane

Örnek2) Dikdörtgenler prizmasının bir kenarı 10%, bir kenarı 20% artırılıp bir kenarıda %15 azaltılırsa ,son hacmi ilk

hacminin kaç katı olur?

*Dikdörtgenler prizmasında 3 farklı kenar vardır ve bu kenarlara a, b, c  dersek; ilk hacim=V=a*b*c olur

Bir kenarı 10% artırırsak;  a+(a*10%)=a+(0.1a)=1.1a

Diğer kenarı da 20% artırırsak (1+0.2)b  olur.

3c kenarı 15% azaltırsak; (1-0.15)c=0.85 c olur

Son hacim=(1.1a)*(1.2b)*(0.85c)=1.122 (a*b*c)=1.122V *Son hacim ilk hacmin 1.122  katı olur  

Örnek3) Taban yarıçapları ve yükseklikleri  eşit olan  koni  ve silindirden, silindirin hacmi koninin  hacminin kaç

katıdır?  

Taban yarıçaplarına =r  ve  yüksekliklere=h diyelim.

Silindirin hacmi= pi* yarıçapınkaresi*yükseklik

Koninin hacmi=(pi*yarıçapınkaresi*yükseklik)/3

Silindirin hacmi, eşit taban yarıçaplı ve yükseklikli Koninin  hacminin 3 katıdır

Örnek4)Taban yarıçapı=5 cm ve yüksekliği=4 cm olan silindirde bulunan suyu, taban kenarlerı 2 ve 5 cm olan

dikdörtgenler prizmasına dökersek; su kaç cm yükselir?(Pİ=3)

Silindirdeki suyun hacmini bulalım. V=3*5*5*4=300 cm3 olur

Dikkdörtgenler prizmasındaki su yüksekliği=h olsun  ve  300=2*5*h  den  h=30 cm su yükselir 

Örnek5)Kenarları  2*5*8 olan dikdörtgen prizmanın hacmi bir kenarı=2 cm olan küpün hacminin kaç katıdır?

Dikdörtgenler prizmasının hacmi=2*5*8=80 cm3 ve Küpün hacmi=2*2*2=8 CM3  olup

dikdörtgenler prizmasını hacmi, küpün hacminin 10 katıdır.

b)Formüllerle hacmini hesaplayamayacağımız gibi düzgün olmayan katı maddelerin hacmini nasıl ölçeriz?

*Sıvı içinde erimeyecek, çözünmeyecek katı cismi, sıvının  içine attığımızda, cisim sıvıda tamamen batıyorsa, cisim

HACMİ KADAR SU YÜKSELTİR veya HACMİ KADAR SU TAŞIRIR.

*Sıvıların kaldırma kuvveti konusundan hatırlarsak, cismin yoğunluğu sıvının yoğunluğunda büyük ise; CİSİM BATAR ve HACMİ KADAR SUYU İTER, TAŞIRIR veya YÜKSELTİR.

Örnek6)Taşma düzeyi 100 cm3 olan kapta 50cm3 su vardır.(taşma düzeyi; kabın içinde, taşmadan su+taşın 

bulunabileceği  en fazla hacimdir, bu örnekte kap en fazla 100 cm3 su+taş hacmi bulundurabilir)Kaba bir taş

atıldığında, 20 cm3 su taşmaktadı.Taşın hacmini bulalım

Taş, suda battığından ve suda erimediğinden, çözünmediğinden bu yöntemle hacmini bulabiliriz. Taş suda battığında

kendi hacmi kadar suyu yerdeğiştirir, iter, yükseltir, su taşma düzeyini geçince de taşar. 

taşma düzeyi + taşan suyun hacmi = suyun hacmi+ taşın hacmi  olmalıdır.

        100     +          20               = 50             + taşan hacmi   dir

ve taşın hacmi=70 cm3 tür

Örnek7)İçinde su  bulunan 2 kabın birine  şeker  diğerine taş koyalım. Şeker  koyulan  kapta su önce yükselir, biraz

bekleyince son sıvı yüksekliği, ilk battığı anki yüksekliğe  göre ALÇALIR. Çünkü suda- sıvıda  eriyen- çözünen katı

maddelerin içindeki hava boşlukları açığa çıkar, hacimleri küçülür, bu yüzden yeterince bekleyince ,şeker atınca

yükselen sıvının yüksekliği azalır. İçine taş atılan kabın , yükselen su düzeyi ne kadar beklenirse beklensin

DEĞİŞMEZ.*Tuzlu-su da şeker-su gibidir 

Örnek8)KURU KUMUN HACMİNİ bulalım

30 cm3 lük Kuru kum üzerine 50cm3 lük suyu döktüğümüzde, kumlu suyun hacmini=50+30=80 cm3 olmasını bekleriz

FAKAT, gerçekte hacmi daha az buluruz, mesela  kumlu su hacmi=70 cm3 olsun

80- 70= 10 cm3 hacmin az çıkmasının nedeni; kumun içindeki havanın hacminin yokolmasıdır. O halde;

 Havanın  hacmi=10 cm3 VE KUMUN GERÇEK HACMİ DE=30 -10= 20 cm3 OLUR. 

Örnek9)Kuru kumun içinde % de kaç hava vardır?

%hava =(hava hacmi*100)/(kum+hava) hacmi=( 10 *100) / (30)=33% kumun içinde hava vardır.

Örnek10)İçinde 50 cm3 kum bulunan kaba 130 cm3 su dökülüyor. Hacim 150 cm3 oluyor. Kumun yoğunluğu=3 ise

kumun kütlesini bulalım

Kumun hacmi= 50 + 130 -150=30 cm3 dür.

Kumun kütlesi = Kumun HACMİ * kumun YOĞUNLUĞU = 30*3=90 GR olur 

2)SIVILARIN HACİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ

Birbiriyle  karışmayan  sıvı ile sıvı karışımlarının hacmini bulurken  karışımdaki sıvıları hacimlerini toplayabiliriz, örneğin

zeytinyağı ve su birbirine karışmaz, birbirlerinde çözünmezler .20 cm3 Zeytinyağı ile 30 cm3 suyu karıştırdığımızda ,

20+30= 50 cm3 lük zeytinyağlı suyun hacmini buluruz FAKAT 20 cm3 lük alkol ile 30 cm lük suyun karışımından

oluşan alkollü suyun hacmi DAİMA 20+30=50 cm3 de KÜÇÜK tür. Bunun nedeni sıvıların içindeki boşlukların

doldurulmasıdır.  

3)GAZLARIN HACİMLERİNİN ÖLÇÜLMESİ

Gazın hacmi bulunduğu kabın hacmine eşittir, gazların belli bir hacimleri yoktur,  aynı miktardaki gazı DEĞİŞİK

HACİMLERE koyabiliriz. 

Ayrıca gazın hacmi, SICAKLIK ve BASINÇ gibi dış etkilerle çok değişir.

Balonun hacmi sıcaklık arttıkça artar veya

Balon, içindek hava boşaltımakta olan bir  kaba koyulduğunda, balonun hacmi yine artar. Çünkü kabın içindeki hava

boşaltıldıkça, balonun üzerine etkiyen, balonu sıkıştıran BASINÇ azaldığından, balon genişleyip hacmi artar. Bu da

gazların hacmine basıncın etkisini göstermektredir. 

*MADDE miktarının karşılaştırılmasında gazlarda hacmin kullanılması güvenilir değildir.FAKAT AYNI CİNS MADDEDEN

yapılmış katılarda, hacmi büyük olanın madde miktarı, yani kütlesi de büyüktür.

SIVILARDA da ;sıvılar biribirinde çözünmedikçe, içlerinde boşluk veya hava olmadıkça; hacmi büyük olanın kütlesi de

büyüktür diyebiliriz. 

*Gazların hacmini; içinde sıvı  bulunan cam kaba gazı gönderip  sıvının yerdeğiştirerek  yükselmesinden yararlanarak

bulabiliriz. 

Örnek11)Bir su dolu  bardak içine atılan kalsiyumsandoz tableti gaz çikararak suda erir. Bu bardağın üstünü

kapatarak ince bir boruyla  içi su dolu başka bir kabın içindeki , ağzı açık kısmı suyun içinde olacak şekilde TERS

batırılmış tüp boruyla birleştirirsek; tüpün dışarda kalan ağzı kapalı ucundaki havanın yüksekliğinin arttığını görürüz.

1.bardaktaki kalsiyumsandozdan çıkan gaz ,2nci bardaktaki ince tüpün içindeki gaza eklenmiş, gazın yüksekliğini

artırmış ilave  gazın hacim kadar suyla yerdeğiştirerek  suyu da aşağı bardağın içine itmiştir.

 TÜPTEN BOŞALAN SUYUN HACMİ= kalsiyumsandozdan gelen GAZIN HACMİ 

4)SIVI KARIŞIMLARININ YOĞUNLUĞU

öRNEK12) 50 gr   ve 20cm3 lık a maddesi, 20 gr ve 40 cm3 b maddesi ile 60 gr ve 40cm3 c maddesi karıştırıldığında

karışımın yoğunluğunu bulalım(maddelerin aralarında boşluk olmadığını biliyoruz)

Karışımın yoğunluğu= (Toplam kütle) / (Toplam hacim)= (50+20+60) / (20+40+40)=1,3 gr/cm3 olur

DİKKAT: a maddesinin Yoğunluğu= 50/20= 2.5 gr/cm3

           b  maddesinin Yoğunluğu=20/40=0,5 gr/cm3

           c maddesini yoğunluğu=60/40=1.5 gr/cm3 olur

*Karışımın yoğunluğu; yoğunluğu en küçük olam a maddesinin yoğunluğundan BÜYÜK  ve yoğunluğu en büyük

olan c maddesinin yoğunluğundan KÜÇÜK olur,KARIŞIMIN YOĞUNLUĞU, EN KÜÇÜK YOĞUNLUKLA EN BÜYÜK

YOĞUNLUK ARASINDADIR.   

   

Yorumlar

1)hakan hacı | 05/12/2011 | 18:12:02
saol gardassssssssssssssssssssssss
2)iiiiiiiiiiiiiiiii | 12/12/2011 | 14:12:55
adsfgjklklş
3)hmmm | 02/09/2012 | 17:09:59
iğrençççç
4)qazxswedcvfr | 05/01/2014 | 14:01:21
qwertyuıopğüASDFG FHKL GJKVHDJUDJGDIKDHDY HDKDHHDK JDHDUDKDJ D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D F F F F F F F F F F F F F
5)dıngılı fıstık | 25/05/2014 | 20:05:08
bune ya
6)neva | 16/11/2014 | 18:11:23
çok güzel işe yaradı
7)simge kaya | 19/11/2014 | 22:11:05
Ben cok guzel
8)Talha Bilici | 20/11/2014 | 16:11:44
beyler adam uğraşmış çok iyi olmasada teşekkür ederim 96 aldım
9)aaa | 25/11/2014 | 18:11:46
idare ederrrrrrrrrrrrrrrrrrrü
10)eda yener | 07/12/2014 | 13:12:52
ÇOK KÖTÜ ÇOK KARIŞIK VE ÇOK UZUN
11)yunus | 07/12/2014 | 15:12:32
ÇOK KARIŞIK
12)şebnem | 10/12/2014 | 18:12:24
çok güzel teşekkürler
13)yusuf | 10/12/2014 | 18:12:03
iğrenç
14)9I9YP | 13/12/2014 | 14:12:39
HG
15)emir | 14/12/2014 | 13:12:21
hıc bısey anlamadım
16)SooNTurk | 21/12/2014 | 15:12:26
Oğlum sen nası bişeysin wolfteam e gelin beni bulun salaklar.........
17)napacan | 20/02/2015 | 20:02:58
çok sağolun

Yorum Yaz

İsminiz

Eposta adresiniz

Güvenlik Kodu

Yorumunuz

 
 
 
 
 
Isı ve Sıcaklık21ocak2014YENİ
21ocak2014eklendi. Bitti... »
KaldırmaKuvvetiYeniMart2013
KaldırmaKuvvetiYeniMart2013... »
ÖĞRENCİLER LÜTFEN SORU ve CEVAPLARINI AYNEN KOPYALAMAYINIZZZZZZZZ
KOPYALAMAYINIZZZZZZZZ. ÖGRENCİLER LÜTFEN SORU VE CEVAPLARI AYNEN KOPYALAMAYINIZ... »
Sınav Kolay Başarı Kolay
*Dersin esasını öğrenelim, anlayalım, temel kavram ve yasaları öğrenelim, detaylara boğulmayalım. Ezberlemeyelim. *Yanlış yaptıklarımızın muhakkak doğrusunu öğrenelim, doğrular bizimdir, yanlışkarımızdan öğreniriz. *Konuları çok fazla tekrara gerek yok, amaç günde çok fazla soru yapmak değil ; güzel ve değişik dersanelerin sorularından yapmalıyız. Önemli konuların hepsini 3-4 aydabir sorularla sürekli tekrarlıyor olmalıyız. *Soruları çözerken; zor, normal ve kolay soruları ayırtedebilmeliyiz. Zor veya uzun vakit kaybettirebilecek sorulara boğularak vakit kaybetmemeliyiz. Hedefimize ulaşmak için; her dersten en az kaç soru cevaplamamız gerekiyorsa; önce kolay sorulardan hata yapmadan çözmeliyiz.... »